9 miljard monden vragen om beter grondstoffengebruik

Door: Remko Boom · 20 december 2016
Categorie: Voedselbeleid, Voedselzekerheid

Over een jaar of 30 is de wereldbevolking gegroeid tot 9 miljard mensen. Betere landbouwmethoden worden gezien als dé oplossing om al die monden straks te kunnen voeden. Die visie is te eenzijdig. Laten we nu eindelijk ook eens beginnen met het kijken naar ons grondstoffengebruik: hoe kunnen we de grondstoffen die we hebben ook beter benutten.

 

Grondstoffen optimaal benutten

GrondstoffengebruikVoedselfabrikanten werken graag met zuivere ingrediënten, omdat ze dat gewend zijn, en omdat dat gemakkelijk hoge kwaliteit eindproducten geeft. Dat betekent dat producenten van ingrediënten heel veel moeite doen om een specifieke inhoudsstof zuiver uit de grondstof te halen. De rest ervan wordt maar al te vaak tot afval gebombardeerd. Hierdoor blijft een groot deel van de grondstoffen ongebruikt. Stel nu eens dat de suikerindustrie bereid is om wat minder zuivere suiker te produceren en dat de aardappelindustrie genoegen neemt met minder zuivere zetmeel? Dan kunnen voedselproducenten mildere scheidingstechnieken gebruiken waardoor zij ineens veel meer nuttige inhoudsstoffen uit de grondstof kunnen halen. En dat terwijl er voor de productie dan veel minder energie en water nodig is.

Mooie bijkomstigheid is dat minder gezuiverde voedselingrediënten meer vezels en mineralen bevatten, waardoor ze ook nog eens passen in een gezonder dieet. En ook interessant: die onzuivere fracties blijken hele interessante eigenschappen te hebben, die ze heel geschikt maken om in lekkere levensmiddelen te worden gebruikt.

 

Grondstoffengebruik in de wereld: een dilemma

Die ingrediënten zijn dan misschien wel heel interessant, maar ze moeten wel op een andere manier gebruikt gaan worden. Receptuur moet worden aangepast, en zal misschien wel in de tijd moeten variëren, omdat natuurlijke grondstoffen nu eenmaal niet altijd precies hetzelfde zijn.

En consumenten zijn gewend aan producten die van oogst tot oogst en van batch tot batch hetzelfde smaken. Een dilemma. Willen we als consumenten wel weer wennen aan natuurlijke variatie? Het is maatschappelijk niet acceptabel dat het grootste deel van de grondstoffen niet gebruikt wordt. Maar het moet toch mogelijk zijn om moderne methoden als kunstmatige intelligentie in te zetten om dynamische receptuur te gebruiken die je met minder zuivere ingrediënten nodig hebt om alsnog constante kwaliteit te kunnen garanderen?

 

1 kilo rundvlees: 20 kilo voer

grondstoffengebruikEen ander probleem is dat het grootste deel van het geproduceerde voedsel in de wereld wordt opgegeten door dieren. Voor 1 kilo rundvlees is 5 tot 20 kilo voer nodig, en het produceert een grote hoeveelheid broeikasgassen. Dat is ontzettend inefficiënt en milieubelastend. Vergelijk dat met de energie die nodig is om een groenteburger te produceren en het zou voor ons allemaal reden moeten zijn om in ieder geval één of twee dagen per week geen vlees te eten. Het wereldvoedselprobleem in de wereld is dan direct opgelost. Maar het vraagt wel om alternatieve producten die de consument wil eten. Door onzuivere planteneiwitten heel mild te behandelen, lukt het ons nu al vleesvervangers een vezelachtige structuur te geven die lekker sappig aanvoelt in de mond. Overigens is een vegetarisch dieet voor veel Aziaten eeuwenlang gebruikelijk geweest. Pas recentelijk zijn zij de Westerse, vleesrijke voedselpatroon over gaan nemen.

 

Google: plantaardige hamburgers

Het kán dus wel. En misschien zelf wel beter met die onzuivere eiwitfracties, die we zo enorm veel efficiënter uit de grondstoffen kunnen halen. Maar wie gaat die ingrediënten produceren als er nog geen producten van worden gemaakt? En wie gaat producten maken van ingrediënten die nog niet worden geproduceerd? Dat het die kant op gaat, staat voor mij vast. Maar het vergt bedrijven die bereid zijn om naar de lange termijn te kijken.

Ik maak me wel wat bezorgd om de rol die wij in Nederland daarbij spelen. De afgelopen vijftien jaar waren Nederlandse bedrijven toonaangevend in de ontwikkeling van vleesvervangers. Maar nu worden wij als onderzoeksinstituut benaderd door hightechbedrijven uit Silicon Valley, die hun bakens hebben verlegd van de ICT naar de voedingsmiddelenindustrie. Veelzeggend is dat Google vorig jaar een astronomisch bod heeft gedaan op Impossible Foods, producent van hamburgers. Plantaardige hamburgers, welteverstaan. Internationale samenwerking is heel goed, maar we moeten onze innoverende rol niet afstaan aan anderen. Werk aan de winkel dus.

 

Ik ben benieuwd naar uw reactie.

Remko Boom

Remko Boom

Hoogleraar Food Process Engineering

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *