Uitgelicht

Minder ADHD in groene wijk

22 november 2019

In wijken met meer groen gebruiken minder kinderen ADHD-medicatie, blijkt uit Wagenings onderzoek. Dit geldt vooral voor armere wijken. Ook zijn de verschillen in mentale gezondheid tussen mensen met lagere en hogere inkomens aanzienlijk kleiner in een groene woonomgeving dan wanneer de woonomgeving minder groen is. Met adviezen aan overheden, projectontwikkelaars en stedenbouwkundigen dragen Wageningse onderzoekers bij aan een gezondere leefomgeving. Denk je dat we meer kunnen investeren in groen voor onze gezondheid?

De laatste decennia krijgen veel kinderen de diagnose ADHD. Een groenere leefomgeving kan daarin wellicht een verschil maken. De Wageningse omgevingspsycholoog Sjerp de Vries onderzocht de relatie tussen de hoeveelheid groen in de woonomgeving en het gebruik van ADHD-medicatie door kinderen. “Meer groen laat een tot 10 procent lager gebruik zien van medicijnen die worden voorgeschreven bij ADHD, zoals Ritalin”, vertelt De Vries. “Die relatie is sterker naarmate het welstandsniveau van de wijk lager ligt.”

“Alles duidt erop dat je een aanzienlijke winst kunt boeken voor de mentale gezondheid wanneer je ervoor zorgt dat er in de armere buurten voldoende groen van goede kwaliteit aanwezig is.”

Sjerp de Vries, omgevingspsycholoog bij Wageningen University & Research

Armere buurten

Groen is ook goed voor de gezondheid van volwassenen. Een Europese studie toont aan dat de verschillen in mentale gezondheid tussen mensen met lagere en hogere inkomens 40 procent lager zijn in groenere woonomgevingen dan in minder groene woonomgevingen. En uit Brits onderzoek blijkt dat het verschil in sterfte tussen arm en rijk kleiner is wanneer de leefomgeving groener is. Wagenings onderzoek wijst uit dat armere buurten in Nederland – en dat is in veel landen zo – meestal over minder groen beschikken dan rijkere buurten. “Alles duidt erop dat je een aanzienlijke winst kunt boeken voor de mentale gezondheid wanneer je ervoor zorgt dat er in de armere buurten voldoende groen van goede kwaliteit aanwezig is”, aldus De Vries.

Minder ADHD in groene wijk

Op groene schoolpleinen wordt minder gepest.

Pesten op het schoolplein

De heilzame effecten van groen reiken nog verder. Zo blijkt uit twee andere onderzoeken, waarbij De Vries de projectleider was, dat op groene schoolpleinen minder wordt gepest. Op verschillende scholen werden kinderen bevraagd voor en nadat de schoolpleinen groener waren geworden. “De vergroening bleek het sociale klimaat te verbeteren. Wanneer een groen schoolplein veel variatie biedt, zit er voor ieder kind wel wat bij. Dat verklaart waarschijnlijk waarom er minder gepest wordt.” Dit gaat net zo goed op voor verdergaande vormen van agressie. Zo zagen onderzoekers in de VS dat er in vergelijkbare arme wijken met en zonder groen, minder agressie en criminaliteit is wanneer er meer groen is.

Minder stress en antidepressiva

Het uitzicht vanuit ons woonkamerraam heeft al invloed op onze gemoedstoestand. “Bij mensen met een gevarieerd groen uitzicht is het niveau van het stresshormoon cortisol lager dan bij mensen die op asfalt en gebouwen uitzien. Dat toont een onderzoek in Berlijn aan. Een recente studie in Londen laat zien dat het gebruik van antidepressiva lager is naarmate mensen meer bomen in hun straat hebben staan”, vertelt De Vries.

Minder ADHD in groene wijk

De nabijheid van water

Uit onderzoek dat hij zelf uitvoerde met het Trimbos-instituut blijkt dat bewoners in omgevingen met meer groen of water minder vaak last hebben van angststoornissen dan bewoners in omgevingen met weinig groen of water. Ook rapporteren ze een betere algehele gezondheid. En Britse wetenschappers concludeerden dat de nabijheid van water, zoals de zee, een meer of rivier, een nog gunstiger effect heeft op depressie dan de nabijheid van groen. “Over ‘blauw’ is nog veel minder bekend dan over groen”, zegt De Vries.

Duinen, strand en heide
In 2016 stonden Sjerp de Vries en zijn collega’s aan de wieg van een citizen science onderzoek. Burgers konden met de app ‘HappyHier’ meermaals op een dag aangeven hoe gelukkig ze waren, waar ze waren en wat ze deden. Het radioprogramma Vroege Vogels besteedde er aandacht aan, waarna maar liefst 4000 mensen de app downloaden. De Vries: “De uitkomst was dat mensen zich het gelukkiger voelen in een natuurlijke omgeving, met name op het strand en in de duinen en in gebieden met een lage vegetatie zoals heide.”

Alledaags groen

Een logische vervolgvraag is welke typen groen en water dan het meest gunstig zijn voor de mentale gezondheid. Een Europese literatuurstudie, medegefinancierd door de WHO, zoekt daar antwoord op. “Een eerste aanwijzing is dat bomen beter zijn dan gras”, aldus De Vries, die meewerkt aan de studie. Daarnaast onderzoekt hij met andere Wageningse collega’s de invloed van groen in privétuinen op de gezondheid. “We verwachten dat mensen meer baat hebben bij groen in de eigen tuin en de boom voor hun deur dan bij een parkje twee straten verderop. Dat vanwege de frequentie van contact. Dagelijks meermaals groen ervaren zou weleens belangrijker kunnen zijn dan af en toe in hoogwaardige natuur verkeren.”

Minder ADHD in groene wijk

“Mensen zouden wel eens meer baat bij groen in de eigen tuin en de boom voor hun deur kunnen hebben dan bij een parkje twee straten verderop.”

Tips voor stedenbouw

De nabijheid van groen kan dus gunstig uitpakken voor de mentale gezondheid van mensen en de effecten van sociaaleconomische verschillen op de gezondheid helpen verkleinen. “Groen wordt vaak gezien als restpost. Met de woningbouwopgave komt groen nog meer onder druk te staan, doordat gemeenten gaan inbreiden. Binnen de stedelijke grenzen moeten ze zoveel mogelijk beschikbare ruimte benutten voor woningbouw”, tekent De Vries aan.

Gemeenten zouden er goed aan doen om veel meer aandacht te besteden aan het lokale groenaanbod, benadrukt de omgevingspsycholoog. Om gemeenten, projectontwikkelaars en stedenbouwkundigen daarbij te helpen hebben Wageningse onderzoekers de Ontwerptool Groene Gezonde Stad ontwikkeld waarin de huidige kennis over groen en gezondheid is ondergebracht. Dat gaat van adviezen over de inrichting van groene speelplekken voor kinderen tot kennis over het type groene daken dat regenwater opvangt en helpt tegen zomerse hitte.

Meer zelfdiscipline

Al is er in de wetenschap de laatste jaren meer aandacht voor groen en gezondheid, er is nog veel terrein onontgonnen. “Een aantrekkelijke, groene en veilige buitenomgeving verlaagt stress en ook chronische stress. Die rustgevende werking kan bijdragen aan meer zelfdiscipline.” Studenten in Taiwan die afbeeldingen te zien kregen van natuur dronken daarna minder suiker in hun thee dan studenten die plaatjes van steden hadden bekeken. Het lijkt De Vries interessant om dit verschijnsel nader te bestuderen. “Je kunt mensen bijvoorbeeld eerst laten wandelen in de natuur of in een stedelijke omgeving, en daarna kijken wat voor eten ze kiezen bij de lunch.”

Meer lezen

Heb je vragen of opmerkingen? Ga hieronder in gesprek.

Plaats een reactie »


Sjerp de Vries

Sjerp de Vries · Omgevingspsycholoog bij Wageningen University & Research

Sjerp de Vries is opgeleid als sociaal psycholoog aan de Rijksuniversiteit Groningen en doet inmiddels al twintig jaar onderzoek naar de effecten van groen op de gezondheid. “De laatste jaren is er wel meer aandacht voor gekomen en nu is het ook het grootste deel van mijn werk. Mensen hebben doorgaans minder oog voor de belangen van anderen en richten zich vooral op de korte termijn. Daarom is het belangrijk om dingen te onderzoeken die niet gelijk in het oog springen. Dat kan leiden tot bewustwording en beter beleid, bijvoorbeeld voor mensen met een sociaaleconomisch zwakkere positie. Het idee van omgevingsrechtvaardigheid spreekt me erg aan.”

Er zijn 3 reacties.

  1. Door: Heleen van der Hulst · 24-11-2019 om 17:54

    Helemaal eens met de stelling minder ADHD in groene wijk.
    Ik ben ervan overtuigd dat het helpt . Meer groen in vooral de armere wijken.

  2. Door: Anselien · 25-11-2019 om 12:50

    Er ligt al ontzettend veel bewijslast over effecten van natuur op een mentaal en fysiek gezondere ontwikkeling van kinderen. Wie helpt mee daadwerkelijk de mouwen verder opstropen en aan de slag te gaan?!

  3. Door: Mercedes · 27-11-2019 om 08:04

    Blij met dit artikel, hoewel het allang bekend is met name onder stedebouwkundigen, die gewend zijn multidisciplinair te denken. Wat nodig is, is omdenken over de bekostiging van groen en in hoeverre de overheid moet heroverwegen wat zij aan vastgoedontwikkelaars overlaat. Immers, die zullen niet de eerste zijn die geld steken in gezondheidszorg: preventief of achteraf de brokken van mentale ziekten oprapen.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *