Studiekeuzekind blog

Studiekeuze en loopbaan, nadenken over jezelf

Door: Hermien Miltenburg · 24 juli 2017
Categorie: Studiekeuze

Een goede studiekeuze en loopbaan die bij je past… Dat wil iedereen. Hoe help je als ouder je zoon of dochter dit te bereiken? Het begint met leren kiezen! En voor de jongere: goed nadenken over jezelf. (geschikt voor ouders met een kind op (v)mbo, havo, vwo, hbo, wo)

studiekeuze en loopbaan

Vijf tips over hoe je je kind kunt helpen om goed na te denken over wat hij echt wil en kan. Hierover praten is heel belangrijk. (loopbaancompetenties van Marinka Kuijpers)

Je studiekeuze en loopbaan maak je zelf!

De mogelijkheden voor jongvolwassenen zijn eindeloos. Maar dat maakt het kiezen beslist niet makkelijker. Jongvolwassenen worden soms moedeloos van uitspraken als: “Ik wou dat ik de kansen had gehad die jij nu krijgt” of “Doe iets met je leven, de wereld ligt voor je open.” Goed bedoelde opmerkingen die iedere ouder wel eens maakt.
Maar je studiekeuze en loopbaan goed vormgeven valt niet mee. Wat moet je doen om zelf de regie te hebben over je studiekeuze en loopbaan? Met eenvoudige ‘Open Vragen’ stellen kunt u uw kind al een heel eind op weg helpen. Het helpt hem goed na te denken over zichzelf. En dat is de basis voor een goede studiekeuze. Bedenk wel dat de verantwoordelijkheid voor de studiekeuze en loopbaan altijd bij de jongvolwassene ligt. Als ouder moet je ook de kunst van het ‘loslaten’ leren.

Studiekeuze en loopbaan, wat moet je kunnen?

Er is veel onderzoek gedaan naar hoe je vorm kunt geven aan je studiekeuze en loopbaan (o.a. door Frans Meijers en Marinka Kuijpers). Het gaat om het leren van vijf belangrijke competenties (vaardigheden) als je keuzes moet maken voor je toekomst:

  1. Wie ben ik, wat kan ik?
  2. Wat wil ik, wat drijft mij?
  3. Welk soort werk past bij mij?
  4. Wat wil ik worden?
  5. Wie kan mij daarbij helpen?

Wat betekenen deze vragen concreet en hoe kun je je studiekeuze en loopbaan hiermee vormgeven? Ouders en ook school doen jongvolwassenen een groot plezier door te praten over hun loopbaan en de dingen die ze al kunnen.

1: Wie ben ik? Wat kan ik?

Wat moet een jongvolwassene leren over zichzelf? Hij moet antwoord leren geven op: 
“Ik weet waar ik goed en minder goed in ben. Ik kan mijn kwaliteiten en talenten omschrijven. Ik heb al eerder geleerd dat ik goed kan….”
Geen makkelijke vragen om te beantwoorden. Ga niet invullen wat u dénkt dat uw kind goed kan. Laat hem dat zelf ontdekken. Vraag door op de kwaliteiten van uw kind.
“Wat ging er goed, op school en buiten school?”  “Wat kunnen anderen van je leren?” “Waar krijg je complimenten over?”
Bij iedere belangrijke keuze die je maakt moet je stilstaan bij je kwaliteiten.
WAT ga je verder ontwikkelen bij jezelf?

2: Wat wil ik, wat drijft mij?

Om deze vraag te beantwoorden moet je denken aan:
“Wat vind ik interessant?” “Wat is voor mij echt belangrijk?” “Waar wil ik écht moeite voor doen?” “Wat raakt me?”
Vraag eens wat interessant is, op school of buiten school? Praat over wat iets nou juist zo interessant maakt?
“Waarom is een bepaald televisieprogramma interessant?” “Waarom is het belangrijk voor je om dit of dat te doen?”

Maak geen spervuur van uw vragen, kies uw moment, praat niet te lang en kom later eens terug op de antwoorden.
WAAROM is iets belangrijk voor je?

3: Welk soort werk past bij me?

Dit is een lastige vraag voor een puber. Het geeft al veel inzicht als u eens praat over welke activiteiten interessant zijn bij schoolopdrachten. Zijn dat ‘leer-dingen’of juist dingen die je doet? Is het leuk om in een groepje te werken of werk je liever alleen? Of praat over dingen die uw kind buiten school doet… Heeft uw kind een bijbaan? Vraag eens wat hij daarin goed kan? En wat minder goed gaat…
Heeft uw kind al een ‘droombaan’ in gedachten? Stel dan deze vragen eens over de droombaan. “Waarom vind je dat deze droombaan bij je past?” “Zou je je droombaan aanraden aan iemand anders en waarom dan wel of niet?”
Vraag niet teveel door naar concrete beroepen. Veel studenten ontdekken hun ideale beroep past écht als ze bijna klaar zijn met hun studie.
WAAR NAARTOE wil ik groeien? Maar dat hoeft niet heel concreet te zijn.

4: Wat wil ik worden?

Denk niet meteen aan een beroep maar meer aan wil je wilt met je leven.
“Wat zijn je ambities?”Wat wil je op korte of langere termijn bereiken?” “Wat is nodig om deze doelen te halen?” “Welke stapjes moet je zetten om je toekomst vorm te geven?” “Hoe en waar doe je dat?” “Wat ga je oefenen, binnen en buiten de school?” “Hoe bewijs je voor jezelf dat je gedroomde toekomst echt bij je past?” 
Koppel deze vragen niet alleen aan een beroep. Veel jongeren kennen maar weinig beroepen. Bovendien kan niemand voorzien welke beroepen er in de toekomst nodig zijn. En het duurt echt nog even voordat uw kind is afgestudeerd. Niemand weet hoe het dan met de werkgelegenheid is en welke beroepen hard nodig zijn. Koppel deze vragen vooral aan activiteiten of thema’s waar uw zoon/dochter interesse in heeft.
HOE pak ik mijn loopbaan aan?

5: Wie kan me daarbij helpen?

Netwerken kunnen je helpen. Belangrijke vragen zijn bijvoorbeeld…
“Wie heb je nodig om je doelen te realiseren?” “Wie ken je al?” “Hoe kun je andere mensen die je nodig hebt leren kennen?”
Welke netwerken heeft uw kind? En in welke netwerken zit u zelf?
Decanen en ouderraden zijn steeds actiever met het organiseren van ouderavonden en beroepenavonden om studiekiezers en ouders/beroepsbeoefenaars bij elkaar te brengen. Facebook/Social Media kan hier ook echt bij helpen. U en uw kind kennen meer mensen dan u denkt. De centrale vraag is bij deze vaardigheid:
WIE kan mij helpen.

Op welke leeftijd?

Op welke leeftijd moet je beginnen met het kijken naar loopbaancompetenties? Waarschijnlijk kunnen de meeste jonge leerlingen de moeilijke keuzevragen niet aan en moet u de vragen een beetje omschrijven. Wat bijvoorbeeld wel kan:

  • Samen aandacht besteden aan je kwaliteiten.
  • Samen praten wat je wilt met je leven.
  • Samen praten wat je écht interessant vindt…
  • Dat kan op elke leeftijd.

In de spiegel kijken

Ouders kunnen hun kind goed leren om ‘in de spiegel’ te kijken. Dat is nuttig in alle fases van je leven. Zelfkennis is de beste basis voor een fijne loopbaan, en een goede studiekeuze . Je kind complimenten geven als er iets goed lukt is een belangrijk begin van zelfkennis. En aangeven wat minder goed is gelukt ook. Het uitgangspunt is natuurlijk dat kinderen en jongvolwassenen voelen dat u van ze houdt, met hun kwaliteiten én dingen die ze minder goed kunnen.

Studiekeuze en waarom dat zo lastig is

Nadenken over jezelf en wat je wilt…, vader en dochter op een Open Dag

Samengevat: vijf tips over ‘nadenken over jezelf’

1: Wie ben ik, wat kan ik?

Een moeilijke vraag voor iedereen, zeker voor een jongere. Concrete voorbeeldvragen: ‘Wat ging er goed op school? En wat ging goed buiten school? Waar krijg je complimenten over? Wat kunnen anderen van jou leren?’ Praat hier over met uw kind. Jongeren weten vaak niet van zichzelf waar ze goed in zijn. Help ze hun kwaliteiten te ontdekken.

2: Wat wil ik, wat drijft mij?

Voer hier korte gesprekjes over wat uw kind werkelijk wil, 5 minuten is lang genoeg. U kunt vragen: ‘Wat vind je echt interessant? Wat vind je echt belangrijk? Waar wil je echt moeite voor doen?’ Schrijf deze punten ook eens samen op en kom er later op terug.

3: Welk soort werk past bij mij?

Voorbeelden van vragen die u kunt stellen:Wil je met mensen werken? Werk je graag buiten? Wil je een baan waarin je na moet denken? Of creatief zijn?’
En… ‘Stel dat alles mogelijk is… wat is dan je droombaan?’

4: Wat wil ik worden?

Het is voor jongeren lastig aan concrete beroepen te denken. Maar ze denken wel na over de toekomst. Vraag eens: ‘Wat wil je met je toekomst? Wil je graag iets betekenen voor de wereld? Wil je leidinggevende worden of een eigen bedrijf opstarten? Wat wil je met je leven?’

5: Wie kan me daarbij helpen?

Denk samen eens na… ‘Wie ken je die dit ook wil bereiken of al bereikt heeft?’
U als ouder kent ook veel mensen. Mag uw zoon of dochter eens met ze praten? Jongeren kennen maar weinig beroepen en werkvelden. Mensen uit uw omgeving kunnen dan echt goed helpen, als ze praten over hun beroep.

 

Stripboek over studiekeuze. U kunt dit downloaden en ook doorsturen naar wie u maar wilt.

Hermien Miltenburg

Hermien Miltenburg

Oudervoorlichter bij Wageningen University & Research

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.