Bindend studieadvies mogelijk niet halen… wat nu?

Door: Hermien Miltenburg · 7 juni 2017
Categorie: Studeren

Is uw kind eerstejaars student? Tegen het eind van het studiejaar krijgt uw zoon of dochter een brief met daarin een Bindend Studieadvies. Halverwege het studiejaar heeft hij of zij al een dergelijk voorlopig advies gehad. Denkt de opleiding dat hij of zij zijn Bindend Studieadvies (BSA) gaat halen? Dat is mooi. Maar wat is het BSA en waarom is dit  bedacht?  Wat als het Bindend Studieadvies mogelijk niet gehaald wordt? Kunt u als ouder iets doen?

Bindend studieadvies niet gehaald... wat nu?

Weblezing over Bindend Studieadvies, hoe werkt dat?

Samen met studenten heb ik een weblezing gegeven over het Bindend Studieadvies (BSA). De lezing gaat over het BSA in het algemeen, niet over een opleiding in het bijzonder. De lezing duurt een half uur.

Studiepunten, wat zijn dat? Studiepunten spreekuur vanaf 14 juni

In het eerste studiejaar moet de student een bepaald aantal studiepunten halen. Het systeem van studiepunten is anders dan het systeem van cijfers op de middelbare school.
Het studiejaar op een hbo of universiteit bestaat uit een aantal taken. Je moet bijvoorbeeld zelf lesstof bestuderen, je moet practica volgen of een verslag schrijven. Voor al deze taken krijg je studiepunten.

Bindend Studieadvies

Hoeveel studiepunten moet de student halen?

Als een student ‘volgens het boekje’ studeert, kan hij 60 studiepunten halen in een studiejaar. Als uw kind een vierjarige opleiding doet, zal hij 4×60 studiepunten moeten halen. Veel studenten halen hun vierjarige opleiding niet in vier jaar, zij hebben wat studievertraging en doen bijvoorbeeld vijf jaar over hun opleiding. Op zich is dat geen probleem. Maar…… de hbo of universiteit wil wel een soort garantie dat de student de capaciteiten ook echt heeft die nodig zijn om de opleiding succesvol af te ronden. Daarom moet de student zich in het eerste studiejaar bewijzen, hij moet laten zien dat hij de opleiding écht aankan.

Bewijzen dat je het kunt: Bindend Studieadvies halen

De hoeveelheid studiepunten die in het eerste jaar gehaald moet worden verschilt per opleiding en per opleidingsinstituut. De minimale hoeveelheid studiepunten die je moet halen wordt verwoord in het ‘Bindend Studieadvies’. Een opleiding denkt bijvoorbeeld: ‘een student die in zijn eerste jaar 36 studiepunten haalt, zal uiteindelijk de opleiding succesvol afronden’. Deze opleiding heeft dan een Bindend Studieadvies van 36 punten. Haal je die 36 studiepunten niet, dan heb je je Bindend Studieadvies niet gehaald. Je krijgt een negatief advies van de opleiding en moet dus stoppen.
De opleiding of het instituut mag zelf bepalen uit hoeveel studiepunten het BSA bestaat. studiebijsluiter.

Bindend Studieadvies: waarschuwing na de kerstvakantie

Een student die zijn Bindend Studieadvies niet gehaald heeft, moet stoppen met de opleiding. Dit advies komt, als het goed is, niet uit de lucht vallen. In principe krijgt de student al ruim van tevoren, meestal na de kerstvakantie, een (schriftelijk) bericht dat het niet zo goed gaat. Dit wordt in de loop van het studiejaar herhaald.

U wordt als ouder niet gewaarschuwd bij een dreigend negatief studieadvies

De hbo of universiteit mag u als ouder niet waarschuwen als het niet zo goed gaat. Dat heeft te maken met de privacywet. De opleiding zal wel aan de student aangeven dat hij met u hierover moet praten. Een verstandige student praat over zijn studievoortgang met zijn studieloopbaanbegeleider of studieadviseur én zijn ouder(s) of andere familieleden.
Waarom gaat het lastig? Is het toch niet de goede studiekeuze geweest? Is de opleiding te moeilijk of juist te makkelijk? Zijn er andere belemmeringen?

Ik merkte al langer dat het niet zo goed ging. In het begin was mijn zoon heel enthousiast over zijn studie, maar de laatste tijd was zijn houding anders. Het halen van de verplichte studiepunten viel hem niet mee. Het duurde even , maar gelukkig praat hij er nu over. Nu kan hij kijken naar alternatieven, Joan, moeder van Patrick.

De komende periode harder of anders werken?

Op de meeste universiteiten en hbo’s kun je tentamens herkansen. Dat kan meestal ook nog op het eind van de zomervakantie. Maar de student heeft niet ‘zomaar’ te weinig studiepunten gehaald.
Wat moet er de komende periode anders? De studieloopbaanbegeleider of studieadviseur is een belangrijke vraagbaak. Uw zoon of dochter zou met hem of haar moeten praten.  Studeert hij wel op de goede manier? Is er extra hulp nodig?
Ook zijn er soms mogelijkheden voor studenten die speciale omstandigheden hebben meegemaakt in hun eerste studiejaar. Dan moet u denken aan ernstige ziekte of een overlijden in de familie.

Bindend studieadvies niet gehaald, jammer

Niets meer aan te doen

Als het bindend studieadvies op het eind van het studiejaar niet gehaald is, dan is het tijd voor bezinning. De student moet zichzelf indringend afvragen waar dat nou door komt. Ik adviseer om niet zonder nadenken meteen weer aan een nieuwe opleiding te beginnen. De student moet zichzelf een ‘adempauze’ gunnen. Sowieso mag de student niet meteen weer dezelfde opleiding aan hetzelfde instituut gaan doen. Maar ben je gezakt voor een opleiding en ga je meteen dezelfde opleiding weer aan een ander instituut doen, dan maak je misschien weer dezelfde fout. Waarom heb je je bindend studieadvies niet gehaald?
Lukt het de student niet een goede nieuwe studiekeuze te maken, dan moet hij misschien een tussenjaar overwegen. Ook voor deze studenten geldt: begin niet ‘zomaar’ aan een opleiding.

Beroerd, maar later in je opleiding uitvallen is erger

Heeft uw kind het bindend studieadvies niet gehaald? Heel erg jammer. Maar bedenk wel, een eerste studiejaar ‘verspelen’ is niet persé het eind van de studie. Een student die bijvoorbeeld in zijn derde jaar uitvalt zal in de praktijk niet opnieuw beginnen. Opnieuw beginnen na een ‘mislukt’ eerste jaar lukt nog wel. Het is ook om de student te beschermen dat de regel van bindend studieadvies is ingesteld. Uitvallen later in de opleiding is veel erger.
Probeer met uw kind te bespreken wat er wél geleerd is in dit helaas niet gehaalde studiejaar. Dan is zo’n eerste studiejaar misschien een mooie basis voor een nieuw traject. (Lees ook het artikel over beginnen aan een opleiding na 1 mei.)

Teleurstelling verwerken

Teleurstellingen horen bij het leven. Dat klinkt als een cliché, maar is wel waar. Sommige studenten worden echt depressief als ze moeten stoppen met de opleiding. Houd uw zoon of dochter een beetje in de gaten en bedenk wel, er zijn nog zoveel alternatieven.
Gaat uw kind nadenken over een nieuwe studiekeuze? Een gesprek met de studieloopbaanbegeleider van het instituut waar uw kind moet stoppen, kan dan misschien helpen. Ook de decaan van de oude middelbare school kan misschien nog helpen. Onderwijsprofessionals zijn over het algemeen mensen die begaan zijn met leerlingen en studenten, maar… uw kind zal dan wel zelf moeten vragen om ondersteuning.

Wat heb je geleerd?

Natuurlijk leer je van alles dat je meemaakt. Van een eventuele (bij)baan en ook van een studie die je niet haalt. Is dit het geval? Dan heeft de student misschien iets aan het artikel over hoe je toch de tentamens en andere zaken die je geleerd hebt vast kunt leggen. Ook raad ik het artikel ‘twee keer gestopt met de studie’ aan.

Meer over studiesucces

Wilt u meer weten over studiesucces? Ik geef regelmatig presentaties over dit onderwerp. Ik heb samen met studenten een webinar gegeven en op dit blog verschijnen regelmatig artikelen over studiepunten en studiesucces. We gaan dan dieper in op de rol van ouders bij studiekeuze en studeren. Door uw e-mail adres achter te laten in de rechterkolom (nieuwsbrief, bij oranje vakje) kunt u zich hier op abonneren. Afmelden kan ook weer heel eenvoudig. Uiteraard gebruiken we uw e-mail adres nergens anders voor.

Hermien Miltenburg, oudervoorlichter

Dit artikel is 32981 keer gelezen.
Hermien Miltenburg

Hermien Miltenburg

Relatiemarketeer en oudervoorlichter bij Wageningen University & Research

Er zijn 49 reacties.

  1. Door: Corina · 25-08-2016 om 01:43

    Mooi verwoord. Maar hoe zit dit met MBO. Helaas een uitval na eerste jaar. Wel herkenbaar qua zwarte gat en zich mislukt voelen en niet weten wat nu. Niet welkom voelen bij school waar eerste jaar niet is gehaald. Mede door behandeling en beleid van school. Maanden geen les gehad in Engels en dyslect zijn en gezakt zijn in de vakken die veel met Engels te maken hebben en dan docent krijgen die met treinvaart door de lesstof heen moet en bij vragen aangeeft dat antwoorden in je boek staan.
    Uren te weinig maken maar school de lessen nooit heeft uitgeroosterd dus vokgens het systeem de juiste schooluren heeft gedraaid. En natuurlijk ligt alle fouten en het niet behalen eerste jaar puur en alleen bij student en motivatie van hem en niet bij school. Eind Maart beoordeling nog zeer positief. Eind juni niet meer en geen mogelijkheid meer tot ophalen van cijfers of het maken van gemiste toetsen zoals aangegeven door docent. Student depressief thuis. Was niet meer welkom in lessen omdat die gericht waren op toetsen die hij niet meer mocht doen. Is zelfstandig vakken gaan afronden zodat hij die bij eenvoldoende het eerste jaar niet meer hoefte te doen. Maar was niet meer in beeld en moest het zelf maar uitzoeken. Nu eerste schooldag is al begonnen. Geen uitnodiging gehad. Twijfel over motivatie student en moet nu eerst beroepskeuze doen. Voelt zich wederom afgewezen. Niet gehoord en gezien. Welkom in de wereld die MBO ?…….. (Naam bekend bij redactie) heet. Natuurlijk ligt er een groot deel qua verantwoordelijkheid bij student. Klopt maar volwassen en geheel zelfstandig ben je niet op je 17de. Volgens mij heb je daar echt ook hulp van school nog nodig. Zo denk helaas de mentor van de school er niet over. Nu ff stuurloos en opzoek naar waar student wel welkom is.

    1. Hermien Miltenburg

      Helaas heb ik onvoldoende ervaring in het mbo, gezien mijn achtergrond moet ik me concentreren op hbo en wo. Maar wellicht zijn er mensen die wel op dit mbo verhaal kunnen reageren? Ik wens deze ouder en student in elk geval veel sterkte.

    2. Door: Roos · 19-01-2017 om 22:51

      Beste Corina, dat klinkt als een vervelende situatie. Ikzelf heb ook studievertraging opgelopen in het MBO en heb ook best veel gemist door persoonlijke omstandigheden. Gesprekken met mijn mentor verliepen niet altijd even prettig, maar uiteindelijk is er écht verandering gekomen toen ik ben gaan praten met de teamcoördinator en maatschappelijk werker. Zij hebben mij gedurende het traject goed ondersteund. Wellicht is dit ook mogelijk voor uw kind? Alle hoop is sowieso nog niet verloren; vanaf het moment dat studiefinanciering wordt ontvangen zorgt vertraging voor een mogelijke schuld (gezien de prestatiebeurs gedurende 4 jaar wordt verstrekt), maar daar is nu gelukkig nog geen sprake van! Voor toetsen kregen wij schooljaar 2015/2016 twee kansen. Haalde je een onvoldoende dan mocht je herkansen, was je ziek/geoorloofd afwezig dan mocht je herkansen. Ik weet niet of dit verschilt per onderwijsinstelling of is verandert… maar dit is mijn ervaring!

      1. Hermien Miltenburg

        Beste Roos en Corina, ik ben het eens met de kern van jullie verhaal. Heel veel studenten lopen studievertraging op. Laat de moed niet meteen zakken. Vraag uw kind hulp te zoeken op school en als dat nodig is ook buiten school. Problemen moeten door de student zelf aangekaart worden op mbo, hbo of universiteit. De student heeft de regie, hij of zij is degene die initiatief moet nemen. Veel succes.

  2. Door: Paulien · 11-12-2016 om 22:58

    Dochter heeft ernstige twijfel over haar studie, eerste jaars ibms. Hoe nu verder? Nu stoppen of toch 1e jaar afmaken en dan switchen. Helaas weet ze nog steeds niet wat ze wel wil. Graag advies….

    1. Hermien Miltenburg

      Beste Paulien,
      Helaas zijn er altijd heel wat mensen die twijfelen over hun studiekeuze. Ik adviseer je dochter op de eerste plaats goed contact op te nemen met haar studieloopbaanbegeleider of haar studie-adviseur van de opleiding waar ze nu op zit. Hij of zij kan bespreken waar de twijfel dan in zit, of die terecht is, of er een ongeveer gelijke opleiding is waar ze nu nog zonder al te veel verlies van tijd naar over kan schakelen enzovoort.
      Op de tweede plaats is het goed eens te praten met een ouderejaars van haar opleiding. In het eerste studiejaar worden er veel algemene basisvakken gegeven. Die zijn soms saai en lijken niet op de vakken die specifiek horen bij de gekozen opleiding, maar die basis is wel nodig om je later te specialiseren. Ouderejaars hebben deze ervaring ook gehad. Misschien geeft dit je dochter ook inzicht in het verdere verloop van de opleiding.
      Tenslotte: Wil je dochter écht stoppen, dan moet ze ook weer opnieuw over haar toekomst en studie nadenken. Daarbij kan ze jouw hulp zeker goed gebruiken. Ook de decaan van de oude school kan bijspringen en misschien zijn er ook wel studiekeuzecoaches op de opleiding waar ze nu op zit. In elk geval zou ik afspreken welke dagbesteding je dochter nu gaat hebben (werken? reizen? Studiekeuzetraject bij hbo?) en hoe ze de focus op de opleiding houdt. Bij het kopje ‘tussenjaar’ vind je hier meer informatie over.
      Heb je aanvullende vragen, mail of bel me dan, mijn gegevens vind je bij ‘contact’

  3. Door: Paulien · 13-12-2016 om 20:39

    Dank je! Ik ga het met haar bespreken.

  4. Door: J. H. · 04-01-2017 om 23:45

    Ik zit nu in mijn eerste jaar van het HBO. Ivm verschillende omstandigheden zit ik niet lekker in mijn vel en gaat school dus niet zoals het zou moeten gaan. Ik weet wel dat dit de studie is die ik wil doen. Wat zijn de mogelijkheden met het nu stoppen/doorgaan in combinatie met het overdoen van het eerste jaar. De studie die ik volg is ook een studie met een decentrale slectie….

    1. Hermien Miltenburg

      Dag Janneke,
      Je bent bepaald niet de enige die problemen heeft in het eerste studiejaar. Een paar weken geleden heb ik een artikel geschreven over ‘verkeerde studie gekozen.. wat doet u als ouder’. Daarin lees je van alles over mogelijkheden om te stoppen (uit financieel opzicht liefst voor 1 februari) maar ook overwegingen om misschien toch nog door te zetten. Handige tips voor ouders maar ook voor studenten zoals jij, natuurlijk.
      Tip één is echt : “ga praten met je studieloopbaanbegeleider”. Hij of zij kent de mogelijkheden binnen jouw school. Er zijn vaak allerlei oplossingen waar studenten geen weet van hebben. Maar je moet er wel echt zelf naar vragen… en doorzetten met hulp vragen. Ook aan studentendecanen.
      Vraag jezelf ook af of je de verkeerde studie hebt gekozen of dat je problemen hier los van staan.
      Een extra complicatie is wel dat je een selectiestudie hebt. Ik heb geen idee hoe je school daarmee omgaat, maar vaak mag je niet voor een tweede keer aan dezelfde selectiestudie beginnen. Maar het hangt echt ook af van de aard van je problemen en de oorzaak.
      Dus… ga praten, dat is de sleutel tot de oplossing. Wil je me bellen, dan kan dat natuurlijk 0317484455. Sterkte, Hermien

  5. Door: Jo · 17-01-2017 om 15:35

    Beste Janneke
    Mijn dochter doet nu een opleiding hbo verpleegkundige eerste jaars. Nu heeft ze één toets niet gehaald van 10 studiepunten en hoe de rest van de toetsen gaan verlopen weten we nog niet. Maar om voorbereid te zijn heeft zij zich voor de zekerheid ingeschreven voor een opleiding die aansluiten bij wat ze nu doet. Deze opleiding heeft een decentrale selectie. Er worden bij deze opleiding ook maar 40 personen toegelaten. Stel in het eerste geval voor haar ( omdat ze verpleegkundige echt leuk vind ) de studiepunten (50) niet haalt dan mag ze niet door naar het tweede jaar. Maar wat ik raar vind is bij de nieuwe opleiding moet ze in juli mocht ze geselecteerd worden al akkoord geven voor de opleiding terwijl de herexamens voor verpleegkundige pas in augustus zijn. Hoe kan zij het beste een backup plan maken. Ze wilt het liefst niet naar een MBO opleiding. Maar een backup in HBO kan ook niet omdat je dus eerder akkoord moet gaan terwijl de herexamens er nog aankomen. Het liefst komt ze natuurlijk goed door het eerste jaar. Ik hoop dat u ons op weg kunt helpen. Vriendelijke groet

    1. Hermien Miltenburg

      Dag Jo,
      Ik begrijp je probleem.
      Ik zou het aankaarten bij de opleiding waar je dochter naartoe wil als ze voor haar huidige opleiding een negatief studieadvies krijgt.

  6. Door: Joost · 17-01-2017 om 23:47

    ik ben anderhalf jaar geleden begonnen met een studie waar ik na een paar maanden ben gestopt omdat het totaal niet was wat ik zocht. ik ben daarna in februari aan een andere studie begonnen. maar nu sta ik op het punt om de grens van 45 punten niet te halen vanwege 1 vak. mijn ouders hebben me al verteld dat als ik het niet haal ze mijn studie, huisvesting of überhaupt niks meer zullen betalen. ze willen dat ik dan weer thuis ga wonen en niet meer ga studeren omdat ik lui ben. ik heb zo ook niet verteld dat ik het waarschijnlijk niet ga halen maar vertrouwen me zowiezo al niet omdat ik altijd heb gelogen over mijn schoolresultaten vanwege het feit dat toch altijd maar boos zijn om alles wat ik laat zien. ik ben flink in paniek om wat er nu gaat gebeuren als ik het niet haal en of ik er dan ooit nog iets kan doen met mijn leven

    1. Hermien Miltenburg

      Joost, bel me svp op 0317484455. Er zijn altijd mogelijkheden…

  7. Door: anoniem · 21-01-2017 om 11:12

    Mijn vriend heeft psoroasis en wordt behandeld door een dermatoloog. Hij heeft voor derde keer in drie jaar iets niet gehaald op school waardoor hij aangeeft het weer niet te halen. Verder vermagerd hij sterk en heeft laatst uitlatingen gegeven niet meer te willen leven. Ik heb de spoedpost gebeld en een afspraak gemaakt. Daarna werden we naar huis gestuurd. De volgende dag moest ik werken en is hij noch naar de huisarts, noch naar de dermatoloog geweest. Telefoon stond gisteren uit dus kon hem niet bereiken. Zijn moeder (herstellende van een psychose) gebeld, die zei dat hij smiddags nog naar beneden was geweest om te eten. Gevraagd of ze door kom geven dat hij me moest bellen. Maar het gaat totaal niet goed…wat voor tips heeft u nog wat betreft de opleiding? Meen dat er zaken zijn uit derde of laatste jaar hbo fontys. En wat voor tips heeft u mocht hij niet meer teruggaan naar school? Wat zijn zijn kansen om zijn torenhoge studierekening af te betalen? En met deze aandoening en neerwaartse spiraal kwaliteit van leven te kunnen werken of mooier…aangenomen worden bij een bedrijf?

    1. Hermien Miltenburg

      Lieve vriendin van een student. Helaas gaat het niet met alle studenten goed tijdens de opleiding en soms spelen andere problemen een rol. Uw vriend doet er goed aan een intensief gesprek met zijn studieloopbaanbegeleider te hebben. Hij of zij kan doorverwijzen naar andere hulp die uw vriend nodig heeft. Veel hbo’s en universiteiten hebben studentendecanen en psychologen in dienst. Doorsukkelen zonder hulp zoeken heeft geen zin. Bedenk wel dat de student zelf hulp moet zoeken. Hij moet initiatief nemen.
      U trekt zich de situatie van uw vriend erg aan. Toch… de verantwoordelijkheid ligt bij hemzelf. Hoe moeilijk dat misschien ook is. Misschien goed als u zelf hierover ook eens praat, om te beginnen met uw huisarts. Belt u mij gerust als u hierover met mij wilt praten.

  8. Door: Jeanette · 23-01-2017 om 08:45

    Beste Hermien,
    Mijn dochter is voor de 2e keer achter elkaar begonnen met de opleiding fysiotherapeut, 1e keer gestopt in januari 2016 omdat ze tijdens de eerste toetsen er achter kwam dat ze last heeft van faalangsten. Hiervoor loopt ze nog steeds bij de Psycholoog. Na gesprekken met de school mocht ze dit schooljaar weer starten. Ze heeft zich ingeschreven met een studiebeperking Het dreigt weer mis te gaan mede door faalangsten. Vanuit de school zelf heb ik als ouder het gevoel dat er niks wordt gedaan om haar te helpen, ondanks dat zij zich heeft ingeschreven met een studiebeperking en dat de school op de hoogte is van haar situatie door de gesprekken (en het overleggen van brief Psycholoog). Zij wordt als een normale student behandeld. Wat kan ik als ouder doen en wat kan zij als student doen om toch kans te maken om op de opleiding te blijven? Fysiotherapeut worden is haar droom.

    1. Hermien Miltenburg

      Beste Jeanette,
      Wat vervelend voor je dochter en voor jou. Heel goed dat ze nog naar de psycholoog gaat. Toch zal ze op school aan moeten blijven dringen op extra begeleiding. De studieloopbaanadviseur is de eerste persoon, levert dat te weinig op dan kan ze nog naar een studentendecaan, klachtencommissie of ombudspersoon. Een brief van de psycholoog kan misschien ook helpen. Als je dochter dat op prijs stelt kun je misschien ook eens mee om te praten met haar studieloopbaanbegeleider. Dat initiatief moet dan wel vanuit je dochter gaan.
      Er is ook een organisatie die zich speciaal bezighoudt met studeren met een belemmering. Ik heb daar een artikel over geschreven. http://bit.ly/studerenmetbelemmering Die organisatie, studie+handicap, vergelijkt de faciliteiten van opleidingen voor studenten met een beperking. En dat zijn er nogal wat. Zo’n 20% van de studenten heeft te maken met een belemmering of beperking. Mijn advies: Je dochter moet hulp blijven vragen en dat ook nadrukkelijk doen. Een briefje van de psycholoog kan helpen. Anders moet ze het ‘hogerop’ zoeken binnen school. Heb je hier voldoende aan of wil je me nog bellen? Doe dat gerust.

      1. Door: Jeanette · 23-01-2017 om 09:56

        Beste Hermien, bedankt voor je reactie. We zullen beginnen met op school aandringen voor meer begeleiding en mag het nodig zijn gaan we verder.

  9. Door: Kevin Liu · 02-02-2017 om 01:45

    Ik zit in het tweede jaar van HBO en heb mijn Propedeuse nog niet gehaald, ik mis nog 1 punt. Op dit moment zit ik in het buitenland voor een half jaartje op stage. Dus ik vrees dat ik m’n herkansing niet kan maken voor die laatste studiepunt. Is het ook mogelijk om dat in het derde en eventueel in het vierde jaar te herkansen?

    Met vriendelijke groet,

    Kevin

  10. Hermien Miltenburg

    Dag Kevin,
    Ieder onderwijsinstituut heeft hiervoor de eigen regels. Je zou het je studieloopbaanbegeleider of studieadviseur moeten vragen. Veel succes

  11. Door: Julia · 04-04-2017 om 08:27

    Hoi!

    Ik zit in mijn eerste jaar van een universitaire studie. Ik heb echter al besloten te stoppen met deze studie, mijn BSA ga ik sowieso niet halen, en wil volgend jaar graag een nieuwe studie doen. Wanneer moet ik mij dan inschrijven voor een andere studie? Om een studiekeuze te maken vóór 1 mei gaat waarschijnlijk niet meer lukken.

    Groetjes en alvast bedankt,
    Julia

    1. Hermien Miltenburg

      Dag Julia. Wat jammer dat je je BSA niet gaat halen.. Voordat je aan een nieuwe studie begint is het wel belangrijk om heel goed te begrijpen waarom het niet goed is gegaan? Was de inhoud van de studie niet wat je verwachtte? Paste het WO niveau niet bij je? Paste de sfeer van de universiteit niet bij je of de manier van lesgeven en begeleiden? Pas dan kun je gemotiveerd een andere studie kiezen. je studieadviseur of je medestudenten kunnen je vast helpen antwoord te vinden op voorgaande vragen. Ingaand op je vraag…Inschrijven voor een opleiding met numerus fixus moet voor 15 januari. Voor de andere opleidingen moet je je inschrijven voor 1 mei. Dan word je altijd toegelaten. Ook als de opleiding een negatief advies geeft. Schrijf je je na 1 mei in en krijg je een positief advies, dan is er niets aan de hand. Je kunt dan gewoon beginnen met studeren. Schrijf je je na 1 mei in en heb je je ook voor geen enkele andere hbo of wo opleiding opgegeven en krijg je een negatief advies, dan zal de opleiding je weigeren. Dus… inschrijven na 1 mei kan, maar je hebt dan geen recht op toelating. Is dit duidelijk? Bel of bel me anders als je wilt, Hermien

      1. Door: Julia · 05-04-2017 om 17:58

        Bedankt voor uw antwoord!
        De studie was inderdaad niet wat ik verwachtte en vond/vind het dan ook niet leuk, waardoor de motivatie niet optimaal was. Ben nu druk op zoek naar een andere studie, maar de toelatingsdatum van 1 mei gaat lastig worden denk ik!

        1. Hermien Miltenburg

          Beste Julia, Laat je vooral niet overhaasten bij het kiezen van een studie. Neem de tijd. Kies desnoods voor een tussenjaar waarin je extra goed gaat nadenken en zoeken. Het is wel handig je voor 1 mei in te schrijven. Je kunt dan alsnog voor een andere studie kiezen (tot 1 september) maar je bent dan altijd toelaatbaar als je aan de eisen voldoet. Schrijf je je na 1 mei in dan kan de opleiding je weigeren. Lees hierover ook het artikel dat ik gisteren geschreven heb over aanmelden voor hbo of universiteit. Je vindt dat onder het tabblad ‘studiekeuze’.

          1. Door: Julia · 06-04-2017 om 10:44

            Heel erg bedankt! U heeft me erg geholpen en dit scheelt een hoop stress. Ik sta nog steeds ingeschreven bij mijn studie en volg nog steeds een paar vakken.

  12. Door: Liz Huigsloot · 28-04-2017 om 11:26

    Ik sta studenten bij wanneer zij een negatief bindend studieadvies hebben ontvangen. Studenten kunnen dan in beroep bij het College van Beroep voor de Examens. Mijn bijstand is meestal gratis. Voor meer informatie:

    https://www.ske-advocaten.nl/bezwaar-bindend-studieadvies/

    1. Hermien Miltenburg

      Zijn er nog meer instanties of organisaties die studenten bijstaan? Ook zij kunnen reageren op dit artikel. De onderwijsinstellingen hebben zelf overigens ook klachtencommissies. De student kan het beste daar eerst te rade gaan. Er is ook een site van de Rijksoverheid waar klachten gemeld kunnen worden. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/hoger-onderwijs/vraag-en-antwoord/waar-dien-ik-een-klacht-in-over-mijn-hogeschool-of-universiteit

      Ik wil nog wel toevoegen dat een negatief bindend studieadvies primair bedoeld is ter bescherming van de student. Als een opleiding denkt dat een student niet in staat is de opleiding succesvol af te ronden, is het zaak eens heel goed na te denken. Uitvallen in het eerste studiejaar is beroerd… Maar uitvallen in het tweede, derde of vierde studiejaar betekent meestal het eind van de studieloopbaan. Opnieuw beginnen na meerdere studiejaren is meestal niet makkelijk en ook duur. Na een eerste verkeerde studiekeuze opnieuw beginnen lukt de meeste studenten wel, als ze heel goed nadenken over de volgende studiekeuze. Zij eindigen met een hbo of wo diploma ook al is dat soms in een andere richting.

  13. Door: Arianne · 19-06-2017 om 18:12

    Ik ben in 2014 begonnen aan de mbo-opleiding onderwijsassistent. Dit heb ik in de zomer van 2016 moeten staken omdat ik een bindend negatief studie-advies kreeg. Ze hielde wel de deur voor mij op een kier, dat wanneer ik aan mijn punten gewerkt zou hebben weer terug kon komen.
    In februari van dit jaar heb ik weer contact opgenomen en mocht in april beginnen (weliswaar weer in het 2e jaar)
    Ik heb vandaag weer een bindend negatief studie-advies gekregen.
    Ik heb geen idee hoe ik nu verder moet, en mijn ouders weten ook niet meer wat ze met mij aanmoeten…
    Het liefst zouden ze zien dat ik uit huis ging, maar daar heb ik de mogelijkheden niet voor met alleen een bijbaantje

    1. Hermien Miltenburg

      Dag Arianne, Wat ontzettend vervelend voor je zeg. Het is erg belangrijk dat je nu goed nadenkt over hoe je verder moet, en daar heb je zeker hulp bij nodig. Neem eens contact op met de decaan van je oude school. Die kan je vast wel verder helpen. het is in elk geval belangrijk dat je probeert te ontdekken waarom het niet goed is gegaan met je bindend studieadvies. Was de lesstof te moeilijk? Was je toch niet zo gemotiveerd? Praat ook eens met de docenten die je de afgelopen jaren hebben begeleid. En inderdaad, ik zou ook nadenken of studeren wel een goed idee voor je is. Je kunt ook werken en daarnaast opleidingen doen. Niet iedereen is geschikt voor het volgen van een opleiding. probeer daarnaast ook een goed contact met je ouders te houden, dat kan ook alleen maar met lang en goed praten…

  14. Door: Mandy · 30-06-2017 om 05:17

    Jammer genoeg niet mijn eerste jaar gehaald op mijn studie Accountancy. Echter geven uw woorden mij wel moed dat het geen schande is. Ik weet zeker dat ik accountant wil worden en over deze capaciteiten beschik, ik moet alleen weten hoe ik moet leren aangezien ik de havo zonder al teveel moeite ben doorgelopen.
    Dus bedankt voor dit stukje!

    1. Hermien Miltenburg

      Dag Mandy, natuurlijk is het geen schande als je je jaar niet haalt als je je wel hebt ingezet. Het overkomt helaas zeer velen.
      Je twijfelt aan je studievaardigheden. Daar zijn ook cursussen en allerlei begeleidingsprofessionals voor die je daarbij kunnen helpen. De decaan op je ‘oude’ school kan je de weg wijzen. En ook op je nieuwe opleiding zijn er mensen die je verder kunnen helpen. Misschien hebben ze zelf wel een studievaardigheidstraining. Ik wens je in elk geval heel veel succes. De aanhouder wint!

  15. Door: Marian · 04-07-2017 om 13:41

    Als je na de kerstvakantie geen waarschuwing hebt gehad omdat je pas de laatste termijn bent gaan onderpresteren en nu een bindend negatief advies krijgt. Kun je daar dan nog iets mee?

    1. Hermien Miltenburg

      Dag Marian,
      Wat vervelend voor je, zeg. Ik ben bang dat je geen rechten kunt ontlenen aan het feit dat je pas de laatste tijd problemen hebt. Wel zijn er op het eind van de zomervakantie op veel instellingen nog hertentamens. Informeer daar eens naar op je instelling…Kan dat ook op jouw school? En is je negatief studieadvies onherroepelijk.. ga niet bij de pakken neerzitten maar denk goed na over je toekomst. Ga je weer studeren of ga je werken? Feedback vragen op je opleiding over wat er verkeerd ging kan je hierbij helpen. Helaas krijgen heel veel studenten een negatief studieadvies, je bent echt de enige niet. Dus… constructief kijken naar een nieuwe toekomst.

  16. Door: Daphne · 05-07-2017 om 16:30

    Beste Hermien,

    Ik heb het afgelopen jaar de opleiding huidtherapie gevolgd op de Haagse Hoge school. Ik heb alles behaald met goede cijfers voor praktijk (allemaal in 1 keer) en theorie.
    Nu moesten wij een assesment doen voor de voortgang en heb ik deze opdracht vorige week in de herkansing niet behaald. Het bestaat uit drie onderdelen, literatuur onderzoek in 35 min 6 opdrachten zoeken in Pubmed, refereren etc., een praktijkopdracht met acteur en mijn portfolio. Voor mijn portfolio heb ik een 6.7, maar voor de andere twee opdrachten een 5.Literatuur doordat ik tijd tekort had, heb het gehele jaar dit altijd in 1x behaald zonder tijdsdruk. Praktijk een 5, moet ik nog gaan inzien.
    Dit betekent dat ik op basis hiervan moet stoppen met de opleiding, terwijl ik de opleiding super leuk vind en was door de spanning de opdracht niet voldoende heb gemaakt. Kunt u nog iets bedenken wat ik kan doen, naast praten op school.

    1. Hermien Miltenburg

      Dag Daphne,
      Wat een pech zeg.
      Ik heb voor je gekeken wat de Rijksoverheid hierover zegt: (ik plak het hierin)

      Wat is het bindend studieadvies (BSA) in het hoger onderwijs ?
      Een bindend studieadvies (BSA) is een beslissing van de universiteit of hogeschool over de voortgang van uw opleiding. Elke student krijgt een studieadvies aan het einde van het 1e studiejaar. Het advies kan negatief zijn. U moet dan stoppen met uw opleiding. Dit is het geval als u niet genoeg studiepunten heeft en voor u geen bijzondere omstandigheden gelden.

      Regels rondom het BSA
      De universiteit of hogeschool moet bij een bindend studieadvies met een aantal zaken rekening houden.
      U moet voldoende studiebegeleiding krijgen van de studentendecaan.
      U moet na het 1e semester een waarschuwing krijgen. U weet dan dat u bij onvoldoende verbetering een negatief studieadvies zult krijgen.
      Er moet gekeken worden naar uw persoonlijke omstandigheden. Zoals een handicap, bijzondere familie-omstandigheden of lidmaatschap medezeggenschap.
      U heeft het recht om gehoord te worden.

      Alle regels die gelden bij een BSA staan in de onderwijs- en examenregeling (OER) van uw opleiding.

      Klacht studiebegeleiding of bezwaar tegen BSA
      Bent u ontevreden over de begeleiding van uw studie of over het studieadvies? Dan kunt u een klacht indienen bij uw onderwijsinstelling. Vraag uw opleiding naar het studentenstatuut. Hierin staat wat u moet doen als u bezwaar wilt maken tegen een bindend studieadvies. U kunt ook contact opnemen met de medezeggenschapsraad van de onderwijsinstelling.

      Kijk ook eens op https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/hoger-onderwijs/vraag-en-antwoord/wat-is-het-bindend-studieadvies-bsa-in-het-hoger-onderwijs-ho

  17. Door: Isabel · 09-07-2017 om 21:15

    Hallo Hermien

    Zojuist van onze zoon gehoord dat hij zijn BSA niet gaat halen. Ik was er al niet gerust op omdat hij nog 4 hertentamens moest doen. Zijn hele schoolloopbaan is het muizen. Begonnen op het gymnasium, blijven zitten in 2e klas en uiteindelijk afgestroomd naar HAVO wat hij zonder enige inspanning op het nippertje heeft gehaald. Heeft een jaar alleen achter de computer gezeten en op bed gelegen video’s kijken. Mijn man was even daarvoor overleden en ik heb het knarsetandend toegestaan. Dit jaar is hij aan zijn HBO studie begonnen waar hij echt op z’n plek zat en ook fanatiek aan begonnen is. Maar lopende het schooljaar doet hij weer te weinig, ondanks alle waarschuwingen vooraf. Dacht dat hij het eindelijk zou oppakken en gemotiveerd zou zijn maar ijdele hoop. Ik ben een beetje ten einde raad. Wat moeten we nu. Met hem praten ontaardt altijd in ruzie. Hij stelt alles uit en weet alles beter. Ik krijg er niet de vinger achter waarom het op school steeds fout gaat. De studiebegeleider hebben we niet veel aan. Vorige week gesprek gehad en wees mijn zoon er alleen op dat hij de opleiding moest verlaten als hij de punten niet haalt. Ja dat wisten we zelf ook al. Verder geen advies.
    Heb jij enig idee wat nu de beste insteek is?

    1. Hermien Miltenburg

      Dag Isabel. Ik herken veel aan je verhaal. Wat jammer dat je zoon geen eigen verantwoordelijkheid pakt voor zijn toekomst. Jongens hebben ook vaak meer tijd nodig dan meisjes, het rijpingsproces van de hersenen van jongens gaat langzamer. Als ik dit zo lees denk ik dat je zoon er baat bij heeft een jaar te gaan werken. Dat geeft hem de kans goed na te denken over zijn toekomst. Hij heeft daar wel hulp bij nodig denk ik. Misschien kan de decaan van zijn oude school iets voor hem betekenen. Misschien ook kun je een (studie)loopbaanadviseur inschakelen. De decaan kent er vast enkele. Aan jou als moeder wil ik graag zeggen… hoe lastig het ook is… realiseer je dat het zijn verantwoordelijkheid is iets van zijn leven te maken. Focus je op een goede relatie met je zoon, pamper hem niet teveel en push hem vooral niet richting een nieuwe studie. Dat moet hij zelf ontdekken. Maar het is wel belangrijk dat hij gaat werken. Een hele dag lamlendig niks doen, helpt hem niet. En tenslotte… het duurt soms even maar de meeste jongeren komen echt wel goed terecht, ook al is dat misschien niet met een hbo diploma.

  18. Door: Greetje Kok · 13-07-2017 om 16:04

    Beste Hermien,
    Onze dochter heeft afgelopen dinsdag een negatief bsa gekregen. Nergens in het afgelopen jaar signaal gekregen. Alle punten gehaald. Prima cijfers. Alleen op de laatste mondeling een 5,2 gehaald en met de herkansing een 4,4 gekregen. De eisen van de hoge school zijn ip duidelijk: voldoende halen op de kernvakken. Maar op de allerlaatste mondeling zo kunnen stranden, is toch wel een hele zure les.
    We beramen ons om het aan te vechten. Enig advies voor ons?

    1. Hermien Miltenburg

      Dag Greetje, dat is inderdaad schrikken zeg, zo op het laatste moment. In een van mijn vorige reacties heb ik een lijstje met voorwaarden geplakt waaraan een instituut moet voldoen. Ik adviseer je dit goed te lezen en ook het reglement van het instituut eens goed uit te pluizen. Zoals ik het lees moet iedere student wel een waarschuwing krijgen en voldoende begeleiding als het niet zo goed gaat. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/hoger-onderwijs/vraag-en-antwoord/wat-is-het-bindend-studieadvies-bsa-in-het-hoger-onderwijs-ho

  19. Door: Kitty Janssen · 21-09-2017 om 15:27

    Dag mevrouw Miltenburg.
    Mijn zoon heeft net te horen gekregen dat hij niet aan het vierde jaar van zijn opleiding mag beginnen, omdat hij nog 9 punten uit het tweede jaar mist. De propedeuse had hij in één jaar, maar daarna ging het mis. Hij heeft Asperger en twee docenten willen hem niet de uitleg geven die hij nodig heeft. Het zijn ook de vakken van deze twee docenten die hij nog niet heeft gehaald.
    Maar als hij nu niet aan het vierde jaar mag beginnen (hij heeft al wel een jaar studievertraging), dan is het einde verhaal omdat zijn opleiding – in heel Nederland – stopt. Geen diploma, geen kans op een andere opleiding (financiën) en een torenhoge studieschuld. We zijn helemaal in paniek. Heeft u een advies???

    1. Hermien Miltenburg
  20. Door: K · 12-12-2017 om 13:12

    Hello beste lezers,

    Ik zou heel graag wat advies willen indien mogelijk, dit zou ik erg waarderen.

    Momenteel ben zit ik in mijn 3de jaar HBO opleiding. Ik moet eerlijk toegeven dat alles is in dit schooljaar mislukt is. Mijn minor heb ik niet behaald en ik heb 2 keer mijn eerste stage opnieuw moeten doen.

    De stages zijn mislukt omdat ik geen click of band had met de begeleiders. Ik voelde ook niet betekenisvol op de stages en eigenlijk in mijn toekomstige beroep.
    Als feedback kreeg ik:
    – Je ben erg theoretisch en kan de theorie niet goed interpreteren naar de praktijk.
    – Je ben te zwart/ wit in je denken en interpreteert feedback als kritiek.
    – Je werkt heel hard en dat is goed maar we zien geen vooruitgang.
    – Je ben heel goed in theorie en kent de modellen en theorieën van je vakgebied heel goed.

    Na al deze mislukte pogingen overweeg ik serieus om te stoppen met mijn opleiding.
    Deze 3 hard gewerkte jaren weg doen. Als ik zou blijven dan moet ik de 3de jaar weer opnieuw doen……

    School is zo enorm stressvol voor mij geweest en ik kan deze stress echt niet meer aan maar ik ben niet iemand die opgeeft. Dit doet mij echt pijn.

    Mijn vooropleiding heb ik Vpk opleiding mbo afgerond in het buitenland. Ik ben getrouwd, zonder kinderen en hebben onze eigen woning. Ik kan niet alleen aan mezelf denken maar ook aan mijn partner. De studieschuld loopt op en ik wordt niet jonger (30j). En ik heb ook ADD maar ik gebruik medicatie hiervoor en dit helpt wel goed.

    Misschien zouden jullie mij wat kunnen adviseren?

    Groet

    1. Hermien Miltenburg

      Beste K,
      Een triest verhaal vertel je. Maar ik denk dat je jezelf al antwoord geeft… een hbo studie afronden is misschien niet voor jou weggelegd. Heel erg jammer. Maar volgens mij heb je het heel hard geprobeerd. Gelukkig heb je een mbo diploma, dat is al een heel mooie basis.
      Ik wil je nog wel een tip meegeven… praat eens met je omgeving, docenten, andere studenten, je vrienden, je partner, wat er niet goed gaat. Daar kun je ook voor volgende keren iets van leren.
      Ik wil je ook graag aanraden de artikelen die ik je hierbij stuur aandachtig te lezen.
      Het is belangrijk dat wat je hebt geleerd goed vast te leggen en ook goed na te denken over de toekomst.
      Dan komt het vast allemaal goed.
      Zo te lezen ben je je doorzetter… maar ja, niet iedereen kan alles. Helemaal niet erg. Bel me gerust als je verder wilt praten, hierover. Hermien.
      https://weblog.wur.nl/studiekeuzekind/twee-keer-gestopt-met-de-studie/
      https://weblog.wur.nl/studiekeuzekind/studie-helaas-niet-afgemaakt-wat-nu/

      1. Door: K · 17-12-2017 om 12:43

        Beste mevrouw Hermien,

        Bedankt voor uw snelle reactie op mijn vragen.

        In de afgelopen weken heb ik verschillende gesprekken gehad met de studieloopbaan adviseur (studieloopbaan wisselpunt), SLB docent (mentor), de decaan, vrienden en familie leden.

        Ik heb besloten dat om meer naar mijn gevoel te luisteren en mijn gezondheid beter te bewaken. Studeren op HBO niveau kost niet alleen veel energie maar is ook erg belastend. Ik ben een echte doorzetter, dit is voor mij zeer duidelijk op dit moment.
        Nu begrijp ik waar de motto “Work hard and Play hard” vandaan komt. Ik realiseer me nu pas dat op het randje van een burn out zit. Mijn rust momenten zijn geen energie opbouwende momenten geweest, ik had vaak catastroferende gedachten in mijn rust momenten.
        Een van mijn grootste inzichten is het realiseren dat studeren mij geen energie geeft. Ik werd er niet blij van maar alleen meer gestres. Mijn innerlijke weegschaal van belasting en belastbaarheid (draagkracht en draaglast) is in disbalans en hier kom ik nu pas achter.

        Mijn keuze is om te stoppen met mijn huidige opleiding en goed na te denken over wat mij blij maakt. Werken is voor mij een goede keuze, tussen de mensen zijn en echt verandering te weeg brengen in iemands leven doet mij goed.

        Nogmaals bedankt voor uw website en misschien een tip: leg niet alleen de nadruk op “studeren”maar ook op wat het feit dat een student niet meteen weet wat hij/zij wil studeren en misschien ook informatie geven over energie opbouwende dingen (waar wordt je blij van/ wat geeft je energie) voor studenten.

        Met vriendelijke groet,

        K.

        1. Hermien Miltenburg

          Dag K.
          Knap dat je een zo moeilijke beslissing hebt genomen. Ik wens je heel veel succes in je verdere loopbaan. En aanvullende cursussen doen kan natuurlijk ook altijd. Dat heb ik zelf ook meermaals gedaan en dat heeft mijn loopbaan zeker goed gedaan. Meestal waren dat geen cursussen op een ‘hoger’ niveau, maar juist op mijn eigen niveau maar over een iets ander onderwerp.
          Je hebt gelijk dat we met zijn allen niet altijd de nadruk op ‘doorstuderen’ en ‘hogerop komen’ moeten leggen. Soms is je niveau ook gewoon het niveau dat bij je past. Je kunt je op zoveel manieren ontwikkelen, dat kan ook ‘in de breedte’ en zeker ook door werkervaring. Je opmerking over ‘ontspannen’ vind ik heel goed. Daar zal ik in de toekomst vaker artikelen over schrijven. En ook over ‘je in de breedte ontwikkelen en niet persé in de hoogte.

  21. Door: Alper Ozel · 30-12-2017 om 21:31

    Dear Miltenburg,
    My son is a foreign student in its first year, we unfortunately havenot been informed well enough first year regulations, especially BSA by the University. He wants to study in his existing field eagerly but he had adaptation issues as this was his first year ever abroad, studying and alone himself in a whole new environment which affected first few courses negatively. We may have a chance to get negative BSA although he really is working hard not to. Questions :
    1) Does BSA binding only for the University he’s enrolled to ? Means if he gets negative BSA can he still apply same program (psychology) in another Dutch University ?
    2) If there’s likelihood to get BSA, and if this means he cant chose the same programme in any Dutch University: What if he still applies for the same program in other universities before deadline (Jan 15) and if he gets accepted, he drops the existing one (before getting BSA) and switch to new university next year ? Is this possible ?
    3) He failed one assignment resit with only 0.1 (5.4 instead of 5.5 which he spent almost whole week and he believes he had to have a pass score), can he file an objection and would that be fairly investigated and decided ?
    Thank you so much for your valuable advice(s). I read through all previous very carefully and you’re spot on in all of them.
    Happy New Year / Alper

    1. Hermien Miltenburg

      Dear Alper,
      I can image studying is an extra challenge for international students and their parents. We are trying to begin with a blog for international parents as well, and me the following articles can be useful https://weblog.wur.eu/universityguideparents/credits-how-does-that-work-what-should-you-know-as-a-student-parent/
      About your questions:
      1- The BSA is only binding for the university he’s enrolled at this moment. he can stat the same study elsewhere. But I strongly advise him to think it all over very carefully. Why isn’t he successful in the study he is following at the moment?
      2- He can start at another Dutch university
      3- If a student doesn’t agree with a decision he can always ask the teacher to reconsider the outcome of the assignment. All the universities have a possibility to complain. You should look on the internet to get to know the procedure.

      If you want to have more information, please feel free to send me an e-mail or call me. Hermien Miltenburg

  22. Door: steffen · 27-01-2018 om 13:39

    goedendag,

    ik had een vraag over het starten van dezelfde opleiding aan hetzelfde instituut.
    Door medische toestand heb ik in de eerste periode heel weinig punten kunnen halen. Aangezien ik daardoor ook weinig kennis heb vergaard om succesvol mijn tweede periode te starten, vroeg ik mij af of het ook mogelijk is om mij uit te schrijven voor 1 februari om het volgend studiejaar dezelfde opleiding op het zelfde instituut te volgen.
    Is dit mogelijk?

    1. Hermien Miltenburg

      Dag Steffen,
      Ik denk dat je een goede kans maakt dat dit mag. Ik zou heel snel contact zoeken met je opleiding. Zij moeten beslissen… en het is al bijna 1 februari. Ook hoop ik dat je op je opleiding goed gemeld hebt dat je ziek bent. Dat is altijd heel belangrijk, om je te kunnen helpen en ook omdat er bij bijzondere omstandigheden afgeweken kan worden van de regels voor het BSA. Denk in de periode tussen nu en 1 mei wel heel goed na of deze studie echt echt wel dé studie voor je is. En overleg met je docenten of studieadviseur hoe hij of zij denkt dat het komt dat je resultaten tot nu toe tegenvallen…

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *