3 februari 2026 | Categorie: Geldzaken, Studeren, Studiekeuze

Studieschuld beperken: 7 tips

Door Daniëlle Vogels

Voorlichter van studiekeuzebegeleiders

Studiekiezers en studenten kunnen een aantal dingen doen om een studieschuld zoveel mogelijk te beperken. Ouders kunnen hierbij helpen. Hier 7 tips.

studieschuld beperken

Tip 1: studieschuld beperken door goede studiekeuze

De basisbeurs krijg je precies voor de officiële lengte van een bachelor of master studie. Stop je met de opleiding en start je daarna met een andere, dan krijg je de maanden beurs die je al hebt gehad niet nog een keer. Dit betekent dat je niet voor de hele lengte van de nieuwe studie een beurs krijgt.

Stoppen en switchen van studie kost dus geld en kan zorgen voor een hogere studieschuld. Gemiddeld stopt ruim 1 op de 4 studenten in het eerste jaar met de studie. Gebruik daarom dit gratis online traject voor het maken van een goed gefundeerde studiekeuze, met tips voor begeleiding door ouders.

Er is een zogenoemde 1 februari-regeling voor studenten die in het eerste jaar voor die datum stoppen. Zij hoeven ze de basisbeurs, OV kaart en eventuele aanvullende beurs niet terug te betalen als ze niet binnen 10 jaar een diploma halen. Bekijk bij twijfels over stoppen of doorgaan met de studie goed of het slim is om van de 1-februari-regeling gebruik te maken.

Onderwijsinstellingen bepalen zelf of het mogelijk is een deel van het collegeld terug te krijgen na een studiestop. Dit kun je navragen bij de betreffende instelling.

Tip 2: let op de aanvullende beurs

Of en hoeveel aanvullende beurs je krijgt, is afhankelijk van het inkomen van biologische ouders. DUO kijkt standaard naar het inkomen van 2 jaar geleden. Is het inkomen in die tijd gedaald, dan kun je vragen om een andere ‘peildatum’. Dit kan zorgen voor een hogere aanvullende beurs. Het maakt ook uit hoeveel kinderen van het gezin studeren.

Soms is het mogelijk om het inkomen van een ouder niet te laten meetellen. Ook dit kan zorgen voor een hogere aanvullende beurs.

Tip 3: regelingen bij speciale omstandigheden

Je kunt extra studietoelage krijgen als je door een medische reden niet kunt werken naast je studie, of langer een beurs krijgen als je buiten je schuld door speciale omstandigheden studievertraging oploopt. Bijvoorbeeld doordat je ziek wordt, of door speciale omstandigheden in je gezin. Neem hiervoor contact op met de studentendecaan van je onderwijsinstelling.

Tip 4: goedkoper op kamers!?

Op kamers gaan kost natuurlijk meer dan thuis blijven wonen. Dat is niet gunstig voor een studieschuld. Maar prijzen van studentenkamers verschillen flink per stad. En op kamers wonen kan ervoor zorgen dat studeren beter gaat. Omdat je minder tijd en energie kwijt bent met op en neer reizen naar de campus. En doordat het opbouwen van contacten met medestudenten makkelijker is als je op kamers woont. Studenten die zich thuis voelen op hun opleiding en tussen medestudenten behalen doorgaans betere studieresultaten.

Uit huis gaan is goed voor je persoonlijke ontwikkeling en zelfstandigheid. Ook dit zorgt voor betere studieresultaten. Kijk eens naar studies in steden waar de kamernood en prijzen minder hoog zijn. Ga daar eens naar een open dag of meeloopdag en proef de sfeer. Hoe zou je het vinden om daar te studeren en op kamers te wonen? Lees tips om op kamers te gaan.

De basisbeurs voor uitwonende studenten is hoger (€ 324,25 per maand) dan voor studenten die thuis wonen (€ 130,21). Met dit verschil kun je geen kamer betalen. Van studenten bij Wageningen University & Research – die relatief vaak op kamers wonen – hoor ik dat ze dit niet erg vinden en hiervoor graag wat extra werken of lenen.

studieschuld

Tip 5: zo min mogelijk lenen

Bij het stelsel voor studiefinanciering hoort dat elke student kan lenen van de overheid. Over die lening wordt rente berekend. De hoogte van deze rente kan veranderen. Studenten kunnen zelf bepalen hoeveel ze lenen, en kunnen dit bedrag per maand aanpassen.

Vraag aan je kind hoeveel het leent of wil gaan lenen en waarvoor het dit geld gebruikt of wil gebruiken. Bespreek of dit echt nodig is, of dat er mogelijkheden zijn om geld te besparen of andere mogelijkheden om minder te lenen. Een studieschuld telt mee als je later een hypotheek wilt afsluiten.

Misschien kun je als ouder belastingvrij schenken of geld lenen aan je kind. Maak hierover dan goede afsrpaken. Om over dit alles een goed gesprek te kunnen voeren, is het handig om te weten hoeveel basis- en aanvullende beurs je kind gaat krijgen. Vul hiervoor de rekenhulp van DUO in. Voor studiekiezers en studenten die goed inzicht willen in hun inkomsten en uitgaven is er de tool Wat kost studeren?

Tip 6: studieschuld beperken door te werken?

Door te werken naast de studie kun je een studieschuld natuurlijk beperken. Maar veel werken kan ook zorgen voor studievertraging, en dat kost geld. Niet alleen doordat je voor een beperkte tijd een beurs krijgt (zie hierboven bij tip 1). Ook omdat je dan langer collegegeld betaalt.

Bachelor studenten die een bijbaan hebben werken gemiddeld 13,5 uur per week. Van de studenten die meer dan 16 uur per week werken, zegt bijna 1 op de 3 dat dit zorgt voor slechtere studieresultaten. Ik raad aan om vooral in het eerste jaar niet teveel te werken. Omdat je dan minder tijd hebt om te wennen aan studeren en contacten te leggen met mede studenten. Lees ook Wat is een goede studenten bijbaan?

Studenten die om medische redenen niet kunnen werken naast hun studie, kunnen naast de studiefinanciering een extra studietoelage krijgen bij de gemeente waar ze zijn ingeschreven.

Tip 7: studieschuld beperken door een tussenjaar?

Een tussenjaar brengt risico’s met zich mee, maar het kan ook zorgen voor een betere overstap naar een vervolgopleiding en de kans op een studiestop en studievertraging verkleinen. Hierover schreef ik gratis e-gids Studiesucces en tussenjaar: kansen en gevaar (leestijd +/- 15 min.). Er is ook een gratis e-gids voor ouders die hun kind willen begeleiden bij studiekeuze en een tussenjaar (leestijd +/- 20 min).

Een leerzaam tussenjaar hoeft niet veel te kosten. Wie flink werkt in een tussenjaar, kan hierin eventueel ook sparen en hiermee de studieschuld daarna besperken.

Door Daniëlle Vogels

Voorlichter van studiekeuzebegeleiders

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.